Ekonomia w "Dumie i uprzedzeniu"

...czyli dlaczego samotny mężczyzna z majątkiem 4 tysięcy funtów na rok był dobrym kandydatem na męża.

Och, kawaler, mój drogi, oczywiście. Kawaler i to z dużym majątkiem – cztery czy pięć tysięcy funtów rocznie. Pomyśl, jakie to szczęście dla naszych dziewcząt!
– pani Bennet o dochodach pana Bingley’a, Duma i Uprzedzenie, rozdział pierwszy

Jednym z najtrudniejszych do zrozumienia pojęć dla współczesnego czytelnika Jane Austen jest ekonomiczna strona tamtych czasów. Co oznaczają teraz ówczesne kwoty? Jaki był standard życia w epoce Regencji? „Na Rozważnej i romantycznej zarobiłam 140 funtów. Czy nie mogę być z tego dumna?” – powiedziała Olivia Williams wcielająca się w rolę Jane w filmie „Jane Austen żałuje”. Jak mamy rozumieć te słowa, by miało to dla nas jakiekolwiek znaczenie?

Konwerter walut na stronie Narodowego Archiwum Wielkiej Brytanii podaje przybliżone wartości pieniądza w 1810 roku:

tabelka

Dla porównania: średni roczny zarobek angielskiego robotnika lub farmera w 1800 roku wynosił 15-20 funtów. Angielski gentleman jak pan Bennet, aby żyć wygodnie, potrzebował około 300 funtów rocznie na osobę, czyli ponad 15 razy więcej niż robotnicy którzy dla niego pracowali. Wynika z tego, że póki pan Bennet był na tym świecie, jego rodzina żyła dostatnio, jednak sytuacja uległaby zmianie po jego śmierci. Po tym niemiłym wydarzeniu, pani Bennet musiałaby się utrzymać za 4% swojego posagu wynoszącego 5 tysięcy funtów, czyli, innymi słowy, za 200 funtów rocznie. Nie dziwi wobec tego fakt, że przerażała ją myśl o niezamężnych córkach i domu, który miał przejść w ręce pana Collinsa. Po śmierci matki Lizzy otrzymałaby tylko 1/5 posagu matki, czyli w małżeństwo wniosłaby zaledwie 40 funtów rocznie.

Dziś trudno określić właściwą siłę nabywczą tych kwot. Wpływ na nią miały wojny, inflacja, cena dóbr, domów oraz obszaru, na którym były ulokowane. Niezależnie od tego dochód pana Darcy’ego i pana Bingley’a nadal jest wysoki. Ponadto roczny dochód Darcy’ego – 10 tysięcy rocznie – stanowił zaledwie 4% jego całego majątku, zaś Bingley, choć otrzymywał tylko 4 tysiące funtów rocznie, na dzisiejsze warunki odziedziczyłby 3,4 miliona funtów po ojcu, który pracował w handlu.

"Dochód zazwyczaj pochodził z tego, co zarobiło się na ziemi lub innych własnościach i inwestycjach (w przypadku Bingley’a - to drugie). Nie jest łatwo przełożyć ówczesny dochód na dzisiejszą wartość pieniądza. Według niektórych przeliczeń, inflacja powoduje, że funt w czasach Jane Austen ma wartość ponad 40 funtów dzisiaj. Jeżeli by tak było, dochód Bingley’a wynosiłby 150-200 tysięcy funtów rocznie. Jednak inna sytuacja ekonomiczna sprawia, że tego typu obliczenia są zdradliwe. Na przykład dobra były wówczas droższe, podczas gdy praca była tańsza. Ponadto średni dochód w tamtych czasach, nawet jeżeli wziąć pod uwagę inflację, był znacznie niższy niż dzisiaj, więc dochód Bingley’a był o wiele ponad poziom niż wskazuje na to jego dzisiejszy odpowiednik" (Shapard, Annotated Pride and Prejudice).

Teraz można zrozumieć, dlaczego w Rozważnej i romantycznej pani Dashwood i jej córki były zmuszone oszczędzać. Gdy John Dashwood, pod wpływem żony, wycofał się z obietnicy danej umierającemu ojcu, panie musiały żyć za 500 funtów rocznie. Ta marna suma ledwo wystarczyłaby im na utrzymanie, gdyby Sir John Middleton nie zaoferował im mieszkania w domku na terenie jego posiadłości.

Tak jak panie Dashwood, Jane Austen, jej matka i siostra cierpiały na chroniczny brak pieniędzy, jednak dzięki sprzedaży książek Jane zarobiła niezbędne dodatkowe pieniądze. Mimo że suma 140 funtów jakie otrzymała za sprzedaż Rozważnej i romantycznej nie brzmi imponująco, dziś miałoby wartość ok. 4750 funtów. Całkowity przychód z czterech wydanych za jej życia powieści wyniósłby 23 tysiące funtów. Po problemach finansowych, z którymi zmagał się jej brat Henry, pieniądze te z pewnością były mile widziane.

Tłumaczenie artykułu

Pride and Prejudice Economics: Or Why a Single Man with a Fortune of £4,000 Per Year is a Desirable Husband

Źródła i zasoby

James Heldman, How Wealthy is Mr. Darcy Really? Pounds and Dollars in the World of Pride and Prejudice, JASNA
In Jane Austen’s Own Words: Economic Sense and Sensibility
Shapard, David M., The Annotated Pride and Prejudice, Jane Austen, Anchor Books, 2004
Inflation and contemporary Equivalents to English Money
Jane Austen Economics
Crowns, Pounds and Guineas: A Quick Guide To British Currency
Understanding the society in which Jane Austen sets Pride and Prejudice
Michael Griffin, The people in Jane Austen’s life: The quintessential Georgian parents: George & Cassandra Austen, JASA, 2007
Cost of Living in Jane Austen’s England: Vulgar Economy

Komentarze

Akurat szukałam informacji, która by mi to wytłumaczyła, a trafiłam z powrotem na ten świetny blog! W mini serialu ,,Lost in Austen" główna bohaterka z naszych czasów powiedziała, że ma 23 tys. rocznie co wywołało szok u Dary'ego. Ja sobie rachu-ciachu przeliczyłam - wychodzi ok. 1900 na miesiąc, no to tak fajnie, ale bez szału w naszych czasach, ale jak to było w tamtych? Plus często zastanawiałam się jak bogaty jest Darcy lub Bingley i to co teraz wiem, przekracza moje najśmielsze oczekiwania :o
Super post!

Dodaj komentarz