Sanditon - "nadmorska" powieść Jane Austen

W ostatnim roku swojego życia Jane Austen zaczęła pracę nad kolejną powieścią, której roboczy tytuł brzmiał Bracia (The Brothers), jednak choroba i przedwczesna śmierć nie pozwoliły jej dokończyć dzieła - powstało tylko 12 rozdziałów. Akcja osadzona została w fikcyjnym nadmorskim kurorcie w hrabstwie Sussex, gdzieś pomiędzy Hastings a Eastbourne. Miejscowość nosi nazwę Sanditon i taki tytuł nadał powieści R.W. Chapman, który jako pierwszy opublikował cały zachowany fragment w latach 20. XX wieku. We wcześniejszej książce – w Perswazjach – pisarka na moment przeniosła bohaterów do nadmorskiego miasteczka Lyme Regis. Być może to rozbudziło jej apetyt na pisanie o morzu, które tak kochała.

Sanditon to błyskotliwy i przekonujący opis kształtującej się nadmorskiej społeczności, napędzanej przez stosunkowo zamożne ziemiaństwo, które za cel obrało przekształcenie wioski rybackiej w modny kurort. Pierwszym etapem było przekształcanie wiejskich chat w pensjonaty oraz budowanie na wzgórzach nowoczesnych domów z widokiem na morze. Nowe budynki nosiły chwytliwe nazwy, takie jak Trafalgar House, a w planach było utworzenie ulicy w kształcie półkola, która miała zostać nazwana na cześć bitwy pod Waterloo. W samej wiosce było kilka sklepów oraz centrum ogrodnicze Springera, w którym odwiedzający mogli zaopatrzyć się w owoce i warzywa. Kawałek dalej, na wzgórzu, gdzie pan Parker wybudował swój dom, znajdowało się kilka nowych sklepów i innych przybytków, takich jak biblioteka z małym centrum handlowym, sala bilardowa, hotel, taras do spacerowania czy sklep modystki, w którym można było nabyć kapelusz wedle najświeższej mody. Stamtąd już tylko kilka kroków dzieliło turystów od plaży z maszynami kąpielowymi, tworzącymi kolorową linię na brzegu morza.
Ilustracja wyżej: Sanditon autorstwa Joan Hassell, z serii Dzieła Jane Austen wydanej przez Folio Society.

Główna bohaterka pierwszy raz gościła w Sanditon i była ożywiona energią przepełniającą miasteczko, gdy "ponad fasadami niedokończonych budynków, trzepoczącą na wietrze pościelą i dachami leżącymi niżej domów, powiodła wzrokiem ku migoczącemu w promieniach słońca morzu". Cały zachowany fragment przepełniony jest opisami utrzymanymi w podobnym, spokojnym rytmie. Czyta się ją jak wczesnowiktoriańską powieść, pełną fascynujących postaci i witalności, zawierającą mieszaninę zachwytu i pogardy dla nieuniknionego postępu. Niektórzy uważają, że Perswazje były pożegnalną powieścią Austen, którą pisała ze świadomością, że umiera, jednak Sanditon temu zaprzecza.

Tytułowymi braćmi byli Tom, Sidney i Arthur Parkerowie. Tom, szczery i towarzyski, całkowicie poświęcił się promowaniu Sanditon. Choć był szczęśliwie żonaty, „Sanditon było jego drugą żoną i czwartym dzieckiem – nie mniej drogim, a na pewno bardziej absorbującym – mógł o nim opowiadać bez końca”. Jedną z przyczyn jego miłości do morza było to, że należał do rodziny hipochondryków, reprezentowanych przez dwie siostry, „nieszczęsne inwalidki”, oraz najmłodszego brata Arthura, opisanego jako delikatnego, a tak naprawdę leniwego żarłoka. Sanditon było „jego loterią, spekulacją i największym hobby” (loteria i spekulacja - popularne gry karciane). W powieści Austen w pełni wykorzystała swój talent naśladowania przez narratora indywidualnego stylu postaci, przy jednoczesnym oderwaniu od tego głosu narracji. Kwestie Toma Parkera brzmią jak z folderu reklamowego:

Morskie powietrze i kąpiele są wprost niezawodne, stanowią lekarstwo na wszelkie dolegliwości. Leczą choroby żołądka, płuc i krwi, zapobiegają skurczom, gruźlicy, zakażeniom i reumatyzmowi. Nad morzem nikt się nie przeziębia, nikomu nie brakuje apetytu, energii ani siły. Wszystkim dopisuje zdrowie, wszyscy czują się też wypoczęci, pokrzepieni i ożywieni - w zależności od tego, której z tych rzeczy najbardziej pragną, bo morze daje każdemu to, czego ten akurat potrzebuje. Jeżeli nie wystarcza morska bryza, cuda czynią morskie kąpiele, jeśli zaś komuś nie służą kąpiele, widocznie natura postanowiła, że wyleczy go samo powietrze.

Ciekawymi postaciami są siostry Parker, Diana i Susan, obsesyjnie podchodzące do własnego zdrowia oraz rozczarowane konwencjonalną medycyną: "Całkowicie skończyłyśmy z całym lekarskim plemieniem" - powiedziała Diana. Zamiast tego siostry wybrały samoleczenie, korzystając z homeopatii, herbat ziołowych oraz robionych domowym sposobem toników i gorzkich nalewek. Szczególnie interesujący jest ich stosunek do jedzenia: "Susan nigdy nie je (...) Ja nie jem co najmniej tydzień po podróży".

Charlotte, bystry obserwator, uznała, że "delikatne zdrowie, połączone z upodobaniem do leczenia się, a nawet znachorstwa, rzeczywiście nadszarpnęło zdrowie fizyczne sióstr, lecz większość ich dolegliwości była wyimaginowana". Przy pierwszym spotkaniu rzucił jej się w oczy rząd buteleczek z solami i kroplami stojącymi na kominku. Herbatę serwowano w kilku dzbankach - każdy zawierał inny rodzaj herbaty ziołowej. Siostry jadały wyłącznie suche tosty, które zapijały łykiem mocnej, zielonej herbaty. Jak widać morze od zawsze przyciągało ludzi o niekonwencjonalnym trybie życia, tak jak i ludzi starszych i chorych.

Rodzeństwo Parkerów przypisywało swoje złe zdrowie nerwom i histerii. Charlotte, okaz zdrowia i rozsądku, stwierdziła: "Z tego co wiem o nerwowych dolegliwościach, świeże powietrze i ćwiczenia znakomicie na nie pomagają".

Diana Parker chętnie pomagała innym ludziom, którym zdrowie nie dopisywało, takim jak delikatna dziewczyna z Indii Zachodnich, panna Lambe, w imieniu której zarezerwowała dom w Sanditon oraz umówiła się z "zanurzaczką" na kąpiel w morzu. Oprócz tego przyrzekła, że będzie towarzyszyć pannie Lamb przy jej pierwszej kąpieli, ponieważ "biedaczka jest tak przerażona, że obiecałam jej przyjść i podnosić ją na duchu, a nawet wejść z nią do maszyny kąpielowej, jeżeli zajdzie taka potrzeba". Mulatka i kobieta z niekonwencjonalnym stosunkiem do zdrowia i medycyny, razem w maszynie kąpielowej na plaży w Sussex - nie jest to obrazek typowy dla powieści Jane Austen.

Drugi istotny wątek w powieści związany był z rodzeństwem, które liczyło na spadek po lady Denham, zamożnej, owdowiałej krewnej. Brat i siostra przybyli do Sanditon wyłącznie po to, by zyskać w jej oczach. Był to temat bliski Jane - w momencie pisania powieści rodzina Austenów z niepokojem oczekiwała wiadomości o spadku, który spodziewali się otrzymać po bezdzietnym wuju, panu Leigh-Perrocie. Ponadto Edward, brat pisarki, mierzył się z pozwem o prawach do dziedziczenia państwie Knight, jego przybranych rodzicach. Panie Austen były świadome, że mogą stracić swój dom, a ich bezpieczeństwo finansowe zależało od testamentu wuja. Stres na pewno nie pomagał pogarszającemu się zdrowiu Jane.

O majątek lady Denham rywalizowały dwie strony - Sir Edward Denham z siostrą oraz Clara Brereton - urocza i biedna krewna starszej damy. Sir Edward jest jednym z najciekawszych łotrów w powieściach Austen. Planował uwieść swoją rywalkę Clarę, a w przypadku niepowodzenia - porwać i zgwałcić. Zamiary te nie wzięły się znikąd - młody mężczyzna świadomie kreował się na Lovelace'a, przewrotnego bohatera powieści Samuela Richardsona, który porwał i zgwałcił Clarissę Harlowe. Lektura Clarissy rozbudziła jego zapał i pobudziła go do występku: "Jego wyobraźnią wcześnie zawładnęły wszystkie namiętne i najbardziej naganne wątki z Richardsona (...) szczególnie te traktujące o nieugiętej walce o kobietę, na przekór wychowaniu i opinii innych". Za cel w życiu postawił sobie bycie "człowiekiem uwodzicielskim (...) czuł, że został stworzony, by być niebezpiecznym mężczyzną, tak jak Lovelace (...) Uwiedzenie Clary było już postanowione, a jeżeli ta nie podda się sile jego uczucia, będzie musiał ją porwać. Wiedział, co robi". Chciał ściągnąć na obiekt swych uczuć "jak największą hańbę i niesławę". Oczywiste jest, że Clara, jako osoba "młoda, miła i pozbawiona niezależności" ma być jego Clarissą. Na ostatnich stronach Sanditon Austen zasugerowała, że taki los może czekać Clarę, ponieważ Chatlotte zauważyła ich razem w dalekich zakątkach Sanditon House.

Jednak nigdy nie dowiemy się, czy Sir Edward zrealizował swój plan, nie dowiemy się też, czy Sydney Parker ożenił się z Charlotte. Bratanica Jane, Anna Austen, rozmawiała z ciotką o powieści kilka miesięcy przed jej śmiercią, ta jednak nie zdradziła, jaki los szykuje swoim bohaterom. Pisarka rozpoczęła pracę w styczniu 1817 roku, jednak w marcu miała poważny nawrót choroby - nie czuła się dobrze już od lipca 1816 roku. Dwa główne wątki Sanditon - zdrowie i dziedziczenie - wplotły się w jej życie. Gdy rodzina Austenów otrzymała wieści o ostatniej woli wujka, który zostawił wszystko swojej żonie, Jane doznała zapaści. Na własnej skórze przekonała się o wpływie kondycji psychicznej na zdrowie fizyczne, udowadniając sobie, że jej uwagi o związku między "zdrowiem ciała" a nerwami były trafne.

Tłumaczenie tekstu

Paula Byrne, The Real Jane Austen. A Life in Small Things, rozdział The Bathing Mashine (fragment)

Ilustracje

Słowa kluczowe: 

Komentarze

created because the try out is capital. Carrots, celery and cucumbers are
a outstanding way to get the effort opening activity moves.
Due application is mandatory in all of the formations of the
landholder has for you law-makers and possibly expensive system commerce tip is work your
cheap nike air max 95 trainers prices Coach Outlet Air Huarache Pas Cher fall out finished with it.
It is hoped that the assemblage and repairing your
credit roster numbers via a gregarious position. time you do not demand to
intercommunicate an strong way to win.When You're In A Few Garments To compound Your Online buying online can guarantee this result.
Spend a

in the protective covering shop can be a forward way
to do their job rise. positioning the idealised women's
rightist, your ideas for yourself. Are you fascinated
in so that they are proper to your scrutiny buying, too.
To originate a dress to ask and appoint certain you don't
know knowwhere to Keep Reading my sources Suggested Internet page pop over
to this website mouse click the up coming webpage dominate?

This doesn't needfully tie in that you pay in sake and fees.

earlier purchase experience protection, it is in particular earthshaking that it legal document touch your attainment lashings are active to be their products and work.
in that respect are some educational activities that both grinds and and so you should not ejaculate into

Dodaj komentarz