12 dni Świąt Bożego Narodzenia

Dla Jane Austen i jej świata Boże Narodzenie było pierwszym z dwunastu dni świętowania, którego zwieńczeniem był Wieczór Trzech Króli (Twelfth Night). Był to dzień oczekiwany przez wszystkich, podczas którego zabawiano się różnymi grami i zabawami oraz jedzono potrawy specjalnie przygotowane na tą okazję.

12 dni Świąt Bożego Narodzenia, jak nazywano ten okres, był czasem prywatnych przyjęć, balów i innych spotkań towarzyskich. Szczególnie istotne było to dla młodych ludzi, którzy się zapoznawali, zakochiwali się w sobie, a nawet pobierali. Doświadczyła tego sama Jane Austen, która poznała Toma Lefroy'a pod koniec grudnia 1795 roku, jednak znajomość wkrótce się zakończyła.

dom Jane Austen w czasie świąt - pocztówka Amandy White

Każdy dzień miał znaczenie religijne. 25. grudnia, jak wiadomo, świętowano Boże Narodzenie. 26. grudnia to dzień św. Szczepana (St. Stephen's Day), 27. - św. Jana Ewangelisty i Apostoła. Czwarty dzień, 28. grudnia to dzień Niewinnych Dzieci Betlejemskich, zamordowanych na zlecenie króla Heroda. Wspomina o tym tradycyjna kolęda "The Coventry Carol". 29. grudnia to dzień św. Tomasza Becketa, 30. grudnia - Świętej Rodziny. 31. grudnia to dzień św. Sylwestra, w Szkocji znany jak Hogmanay. W wielu europejskich krajach, w tym w Polsce, dzień nadal jest nazywany "Sylwestrem", w krajach anglosaskich nosi nazwę Wigilii Nowego Roku (New Year's Eve). 1. stycznia to uroczystość Świętej Bożej Rodzicielki. Przed II soborem watykańskim nazywany był również Świętem Obrzezania Pańskiego. 2. stycznia to oktawa dnia św. Szczepana lub dzień św. Bazylego Wielkiego i Grzegorza z Nazjanzu, obchodzono również dzień męczenników z Lichfield. 3. stycznia to dzień św. Genowefy lub Najświętszego Imienia Jezusa. 4. stycznia to oktawa dnia Niewinnych Dzieci Betlejemskich, w średniowieczu obchodzono dzień św. Symeona Słupnika Starszego. Dwunasty dzień, 5 grudnia, był dniem św. Edwarda Wyznawcy, króla Anglii. Reszta Europy świętowała dzień Juliana Szpitalnika. Wieczór 5. stycznia to również Wieczór Trzech Króli i zwieńczenie wszystkich uroczystości.

zimowy kościół w czasach Jane Austen
- pocztówka Amandy White

W średniowiecznej Anglii był to okres nieustannych uczt i zabawy. W czasach Anglii Tudorów Wieczór Trzech Króli został na stałe uwieczniony w kulturze dzięki sztuce Szekspira pod tym samym tytułem. Wiele kultywowanych wówczas tradycji zaczerpniętych było ze zwyczajów pogańskich, włączając w to rzymskie Saturnalia czy germańskie Jul (yuletide). W Wieczór Trzech Króli zdejmowano dekoracje - uważano, że trzymanie ich dłużej może przynieść pecha.

Do dwunastu dni świętowania nawiązuje tradycyjna świąteczna piosenka Twelve days of Christmas. Po raz pierwszy została opublikowana w 1780 roku w książce dla dzieci Mirth without Mischief. Jane miała wówczas 5 lat, dzięki czemu była jej idealnym odbiorcą. Piosenka utrzymana była w stylu popularnej dziecięcej zabawy, w której pierwsza osoba recytowała wers, a każda kolejna musiała go powtórzyć i dodać coś od siebie aż do momentu, gdy ktoś się pomylił i musiał dać fanta. W piosence tematem są podarunki otrzymane od ukochanej osoby każdego z dwunastu dni świąt. Ostatni fragment obejmujący wszystkie dni brzmi następująco:

Dwunastego dnia Świąt mój ukochany/ukochana wysłał/a mi:
12 bębniących bębniarzy
11 grających dudziarzy
10 skaczących lordów
9 tańczących dam
8 dojących służących
7 pływających łabędzi
6 leżących gęsi
5 złotych obrączek
4 czarne ptaki
3 francuskie kury
2 turkawki
oraz kuropatwę na gruszy

On the twelfth day of Christmas
my true love sent to me:
12 Drummers Drumming
11 Pipers Piping
10 Lords a Leaping
9 Ladies Dancing
8 Maids a Milking
7 Swans a Swimming
6 Geese a Laying
5 Golden Rings
4 Colly Birds
3 French Hens
2 Turtle Doves
and a Partridge in a Pear Tree

12 dni świąt Jane Austen i 12 dni Dumy i uprzedzenia na świątecznych pocztówkach

Najwcześniejsza wersja została opublikowana jako 12 dni świąt śpiewane na balu u króla Pepina. Późniejsze różnią się od oryginału - zamiast "ukochany wysłał mi" pojawiło się "ukochany podarował mi". Zamieniono również słowo colly występujące w linijce o czwartym dniu - był to regionalizm oznaczający czarny, na tyle nieznany szerszej publiczności, że już na początku XIX wieku śpiewano canary birds (kanarki) czy coloured birds (kolorowe ptaszki). W 1909 roku kompozytor Frederic Austin zmienił colly na calling (wołające) i ten wariant stał się najpopularniejszy.

XIX-wieczne źródła w większości nie podawały melodii, a jeżeli już się trafiała, to znacząco różniła się od tej znanej obecnie. Wydana w 1905 roku publikacja Folk Songs from Somerset Cecila Sharpa zawiera dwie wersje, odmienne od obecnego standardu. Znana dziś melodia została skomponowana przez wspomnianego wyżej Frederica Austina.

Źródło
The Twelve Days of Christmas

Źródła ilustracji

Słowa kluczowe: 

Dodaj komentarz